Thứ Bảy, 28 tháng 3, 2015

Em bố


Thấy hình ảnh của bố trên trang Humans of Hanoi. Đọc đoạn hội thoại mà muốn cười lớn theo. Lại còn phần dịch sang tiếng Anh mới thật là ... teen. Mấy đứa nhỏ năn nỉ gọi bà là Miss, như thể Hoa Hậu vậy :)))  



- Bà ơi! Cháu chụp ảnh bà nhé, trông bà đẹp lão quá ạ!
- Chụp gì mà chụp! Tao già thế này rồi chụp xấu lắm!

- Bà ơi cho cháu chụp lại kiểu nữa với ạ.
- Tao có phải người mẫu đâu mà mày chụp lắm thế! *cười lớn*

- Hello! Can I take a picture of you? You’ve aged so gracefully!
- Picture? I’m too old and the picture might be ugly!

- Please, miss! Let me take another one.
- I’m no model, why on earth are you taking so many pictures? *LOL*




Thứ Hai, 23 tháng 3, 2015

Quảng Trị - những giờ tìm anh (1)


Tháng 9/2014, sau những lần tự đào bới tìm kiếm không có kết quả, nỗ lực vận động thông qua các mối quan hệ riêng của các gia đình có người thân cùng hy sinh mang đến một tia hy vọng: Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Trị quyết định khai quật khu vực các anh hy sinh, thời gian dự kiến từ một tuần đến 10 ngày. Công việc quá bận, ba anh em tôi bàn bạc và quyết định một người vào trước, rồi căn cứ vào tình hình thực tế sẽ lần lượt vào sau.

Gần hết ngày tìm kiếm thứ ba, anh trai gọi báo hy vọng tìm thấy hài cốt các anh rất thấp, có lẽ đây sẽ là những nỗ lực cuối cùng, mai ngày cảnh vật rời đổi thì cũng đành chấp nhận. Và, tối thứ Bẩy 6/09 tôi cùng gia đình anh Cả đáp tầu SE1 đi Quảng Trị.


Trip to Quang Tri (2)

8:00 sáng 7/09/2014 tầu đến ga Đông Hà, muộn hơn lịch trình 30 phút

Trip to Quang Tri (1)

Mai là Trung Thu. Vậy mà buổi sáng nơi miền Trung này nắng lóa cả mắt.

Trip to Quang Tri (3)

Từ ga Đông Hà chúng tôi bắt taxi về thị xã Quảng Trị. Tài xế là một cô gái to béo có giọng nói khàn đặc, suốt quãng đường cô liên tục nói chuyện điện thoại, chúng tôi không hiểu cô nói gì vì âm sắc miền Trung và chất giọng rất lạ của cô.  

Trip to Quang Tri (4)

Xe vào địa phận thị xã. Tượng đài trung đội Mai Quốc Ca với hình tượng những giọt máu rơi. Cảm xúc bồi hồi trước những địa điểm đã tới, giống như gặp lại những người quen tình cờ.

Trip to Quang Tri (5)

Cây cầu sắt nối hai bờ sông Thạch Hãn. Nhớ tới lần đầu cùng các con tới đây 6 năm trước.

Trip to Quang Tri (6)

Sau khoảng 30 phút chạy xe chúng tôi tới xóm Rào, thôn An Tiêm, xã Triệu Thành, huyện Triệu Phong.

Trip to Quang Tri (7)

Chúng tôi vào nhà một trong những chủ đất nơi việc đào bới đang diễn ra. Chủ nhà là một người đàn ông trẻ nhỏ thó, tên Gòn, sinh năm 1975, ngày chúng tôi tìm được đến mảnh đất này cậu ấy mới có đứa con đầu, giờ sắp có đứa thứ ba. Như phần đông đàn ông nơi đây, bên cạnh việc đồng áng cậu có nghề phụ là thợ hàn. Lễ phép tiếp khách, hướng dẫn chỗ sinh hoạt, người đàn ông ít nói để chúng tôi trao đổi kế hoạch và quay trở lại công việc hàng ngày. Nhìn mảnh sân với hàng cau, bờ râm bụt trước nhà tôi không thể hình dung cảnh bom đạn cày xới mảnh đất này mùa hè 1972.

Trip to Quang Tri (252)

Không nghỉ ngơi, chúng tôi sang ngay khu vực khai quật. Vị trí căn hầm nơi các anh hy sinh được các đồng đội xác định nằm ở khu vực 2 hố bom trong khu vườn sau nhà Gòn và ba nhà khác trong xóm. 

Trip to Quang Tri (17)

Một bàn thờ được lập trong khu vườn những mong hồn thiêng những người lính trẻ phù hộ cho người thân tìm được thấy dấu vết các anh.

 Trip to Quang Tri (21)

Việc đào bới tiến hành đồng thời theo hai hướng: quanh bờ hai hố bom và tại các điểm khác nhau trong vườn. Phương án này dựa trên suy luận khi trúng bom căn hầm cùng thi thể các anh hoặc bị ép vào thành hố bom hoặc văng lên khu vườn.

Trip to Quang Tri (16)

Đội quy tập tiến hành đào những đường hào hình cài răng lược, khi phát hiện dấu vết khả nghi việc đào bới sẽ mở rộng ra các hướng. Kinh nghiệm nhiều năm giúp các chiến sĩ phát hiện rất nhanh những hiện vật thuộc về bộ đội miền Bắc nằm lẫn trong đất. 

Trip to Quang Tri (18)

Hai ngày đầu, không tính thân nhân các liệt sĩ, số người tham gia lên đến gần 30 người, gồm 2 tiểu đội trực tiếp đào, nhóm dò tìm vật liệu nổ và ban chỉ huy.

Trip to Quang Tri (20)

Buổi sáng tôi đến quân số đội quy tập rút xuống còn khoảng 20 người vì sác suất tìm thấy hài cốt các anh thấp dần qua các ngày.

Trip to Quang Tri (22)

Ngôi nhà mới xây. Người ta chỉ có thể đào thăm dò quanh khoảnh sân.

Trip to Quang Tri (12)

Thứ thấy nhiều nhất trong lòng đất là vật liệu chiến tranh

Qaung Tri (15)

Vỏ đạn bên chiếc thìa ăn cơm.

Trip to Quang Tri (10)

Thần Chết vẫn lởn vởn đâu đó quanh đây ...

Trip to Quang Tri (13)

... trong hình dáng trái mìn ...

Trip to Quang Tri (14)

... những quả đạn cối ...  

Trip to Quang Tri (11)

... bên những gì còn lại của các anh: đế giày hay chiếc dép cao su...

Trip to Quang Tri (9)

... cái lược, hộp thuốc cá nhân, chiếc cốc uống nước làm từ ống đựng thuốc nổ TNT. Bom đạn làm thất lạc đâu một chiếc dép nhựa mà người lính đã mua cho đứa con gái bé bỏng trên đường hành quân với tất cả yêu thương tích tụ trong xa cách.

Trip to Quang Tri (8)

Chiếc ví không còn lưu giữ những tấm ảnh thân thương.

Trip to Quang Tri (23)

Đến sau chúng tôi trong buổi sáng hôm đó có nhóm bạn đồng nghiệp của anh trai thứ, tranh thủ ngày nghỉ cuối tuần họ lái xe từ Hà Nội vào.

Trip to Quang Tri (24)

Khi tham gia đào cùng đội quy tập, thân nhân các liệt sĩ thường khẩn cầu các anh chỉ đường dẫn lối.  

Trip to Quang Tri (28)

Có khá nhiều bức ảnh chụp những gốc dừa bị chặt quanh hố bom. Câu chuyện về lý do những gốc dừa bị chặt mang đầy mầu sắc liêu trai sẽ kể sau. Tôi không dám chắc những sự việc diễn ra sau chiến tranh có phải là lý do chúng tôi không tìm được hài cốt các anh không, nhưng đó chắc chắn là lý do khiến chúng tôi tìm đến nghĩa trang liệt sĩ xã Triệu Thành.

Trip to Quang Tri (29)

Trước đây nghĩa trang này ở địa điểm khác, do quy hoạch thị xã nó được rời chuyển về đây. Tôi nấn ná chụp bức hình toàn cảnh nhằm ghi nhớ, phòng xa những đổi khác theo thời gian.

Trip to Quang Tri (31)

Tấm biển trên cổng nghĩa trang.

Trip to Quang Tri (32)

Thấy có khách đến viếng, ông lão quản trang đang làm việc đâu đó quanh đây vội vã đến thu dọn những bó hoa héo để chúng tôi đặt lễ.

Trip to Quang Tri (33)

Phía bên phải

Trip to Quang Tri (34)

Phái bên trái

Trip to Quang Tri (35)

Theo sự chỉ dẫn của anh trai thứ, chúng tôi đến ngay góc những ngôi mộ khuyết danh. Trong quá trình đi tìm kiếm, khi xác định được khu vườn có căn hầm trúng bom của các anh, chúng tôi được các chủ đất kể lại rằng những năm sau chiến tranh họ lần lượt trở về quê hương sinh sống, có vài lần làm vườn họ tìm thấy những hài cốt không đầy đủ, lẫn vào nhau của những người lính. Với kinh nghiệm của những người sống trên mảnh đất hễ đào xuống là thấy dấu vết chiến tranh, họ dễ dàng xác định đó là những người lính miền Bắc thông qua các vật dụng còn sót lại. Chính quyền xã đã quy tập các hài cốt này về nghĩa trang liệt sĩ trong vài lần. Mặc dù nghĩa trang đã rời chuyển nhưng người dân vẫn nhớ các mộ quy tập từ khu vườn này hiện mang số 98, 99, 100 và 101.

Trip to Quang Tri (40)

Đã lâu rồi, có người mách bảo, mẹ tôi lặn lội tìm gặp Phan Thị Bích Hằng, khi đó Hằng còn rất trẻ, chưa nổi tiếng và khi đó cũng chưa có từ “nhà ngoại cảm” như bây giờ. Mấy ngày sau khi nhận bức ảnh anh trai tôi, Hằng gửi lại lời anh dưới dạng mấy dòng thư nhắn bố mẹ và các em đừng tìm kiếm nữa, vì bom đạn cày xới, thân xác anh không còn nguyên vẹn, đã lẫ vào cùng những người đồng đội.  Ngày đó, thất vọng với câu trả lời, chúng tôi đã nhanh chóng quên nó, để bây giờ bỗng thấy hoang mang. Bên những ngôi mộ có tên, anh đang ở đâu?

Trip to Quang Tri (37)

Ở đây, số 98?

Trip to Quang Tri (41)

Ở đây, số 99?

Trip to Quang Tri (38)

Ở đây, số 100?

Trip to Quang Tri (39)

Hay ở đây?

(còn nữa) 



Chủ Nhật, 22 tháng 3, 2015

Quảng Trị - những giờ tìm anh (2)



Trip to Quang Tri (42)

10:30 chúng tôi quay trở lại nhà Gòn. Nắng gắt.

Trip to Quang Tri (43)

Tranh thủ quỹ thời gian, chúng tôi nhờ Gòn dẫn đường ra khu mộ gia đình ngoài đồng lúa.

Trip to Quang Tri (44)

Đang mùa gặt. Những thửa ruộng trơ gốc rạ bên những thửa đang chín.

Trip to Quang Tri (46)

Làng xóm phía xa dưới bầu trời đầy mây. Hương lúa làm dịu bớt cái nóng miền Trung.

Trip to Quang Tri (48)

Nghĩa trang của thôn. 

Trip to Quang Tri (49)

Rơm rạ trải trên đường làm bước chân thêm hụt hẫng.

Trip to Quang Tri (52)

Tôi có ấn tượng dù nghèo khó nhưng người dân nơi đây rất chú trọng việc xây cất phần mộ người thân.

Trip to Quang Tri (53)

Gòn dẫn chúng tôi đến khu mộ của gia đình anh.

Trip to Quang Tri (54)

Chúng tôi thắp ông hương cho ông Tùng, thân phụ của Gòn, thầm cám ơn những việc ông làm lúc sống cho những người lính chết trong vườn nhà.

Trip to Quang Tri (55)

Gòn chỉ cho chúng tôi ngôi mộ đơn sơ nằm bên cạnh mộ cha anh. Không nhớ chính xác thời gian vì khi đó còn bé, Gòn cho biết một lần trong khi làm vườn cha anh tìm thấy một thủ cấp trong đất. Thương người lính chết xa nhà cha anh đã chôn thủ cấp đó trong khuôn viên khu mộ của gia đình. Sau này các con ông, mỗi khi thăm mộ cha, cũng thắp một nén nhang cho người xấu số.

Trip to Quang Tri (60)

Lúc quay về tôi mới để ý đến những vạt ruộng cháy. Mùi khét đốt đồng vương đâu đây.

Trip to Quang Tri (57)

 Đầm nước nhỏ bên đường.

nhan pic (1035)

Đám hoa súng phủ đầy bụi đỏ vì con đường đi Cửa Việt đang thi công. 

Trip to Quang Tri (62)

Buổi trưa chúng tôi đi bộ vào thị xã. Nhà khách Thành Cổ nơi chúng tôi thuê phòng ngổn ngang thiết bị, vật liệu xây dựng do đang được mở rộng về phía bờ sông. Khách trước chưa trả phòng nên chúng tôi nghỉ trưa tạm cùng những người đến trước.

Trip to Quang Tri (64)

Buổi chiều chúng tôi trở lại khu vực tìm kiếm.

Trip to Quang Tri (65)

Bên khu vườn không hố bom ...

Trip to Quang Tri (66)

...việc đào bới tiến hành theo kiểu thám sát.

Trip to Quang Tri (88)

Trip to Quang Tri (70)

Trip to Quang Tri (69)

Những thứ tìm thấy ở khu vực này chủ yếu là các mảnh vỡ từ thiết bị thông tin. Điều đó trùng khớp với kí ức của các đồng đội đang tham gia tìm kiếm về vị trí những căn hầm của lính thông tin.

Trip to Quang Tri (91)

Một quả đạn cối sót lại được đánh dấu chờ nhóm chuyên trách đến xử lý.

Trip to Quang Tri (67)

Với thời gian những công trình xây mới sẽ nhiều thêm, cơ hội của các gia đình sẽ ít đi.

Trip to Quang Tri (68)

Thân nhân các liệt sĩ trao đổi với chỉ huy đội tìm kiếm.

Trip to Quang Tri (90)

Tôi quay sang khu vực hố bom. Tranh thủ lúc mọi người nghỉ giải lao chụp một bức ảnh toàn cảnh bằng chức năng Pano của Iphone.

Trip to Quang Tri (85)

So với ngày đầu số lượng hiện vật tìm thấy ít dần.

Trip to Quang Tri (86)

Chiếc lược gẫy, quai dép cao su, chiếc bàn chải đánh răng sản xuất tại Trung Quốc

Trip to Quang Tri (84)

Vỏ lọ dầu Nhị Thiên Đường có xuất sứ từ Chợ Lớn, Sài Gòn

Trip to Quang Tri (87)

Và một mẩu xương nhỏ xíu. Tôi muốn kêu trời. Khu vực này có hơn 10 người lính miền Bắc hy sinh trong hai ngày 22 và 28/8/1972, vậy mà đến giờ này chúng tôi chỉ tìm thấy từng ấy.

Trip to Quang Tri (76)

Góc chụp khác của hố bom. Nó nông đi nhiều theo thời gian do nước sông Thạch Hãn mùa lũ tràn vào đem theo đất cát, phù sa bồi lấp. Nơi đây là điểm chốt của C11, D6, E95, F325. Khoảng 6h30 đến 6h45 sáng ngày 28/8/1972 sau khi chiếc OV10 trinh sát của Mỹ phát hiện có điểm chốt của bộ đội miền Bắc, chúng bắn xuống một quả đạn khói đánh dấu mục tiêu và sau đó chưa đầy một phút chiếc máy bay tiêm kích F4 nhào xuống cắt một quả bom tấn. Một cụm 3 căn hầm dã chiến bị trúng bom.

Trip to Quang Tri (75)

Không ngẫu nhiên tôi liên tục chụp hai gốc dừa cụt trên miệng hố bom. Trước đó tôi đã nghe kể về nó. Những lần trước đến đây, đồng đội của anh thắc mắc tại sao hai trong số ba cây dừa quanh hố bom bị chặt. Các anh xác định vị trí căn hầm trúng bom khi xưa nằm giữa hai gốc dừa cụt này.

Trip to Quang Tri (74)

Lý do là sau 1975 người chủ khu đất tận dụng hố bom làm một cái ao nhỏ, ông trồng ba cây dừa quanh hố bom. Nhiều năm sau dừa đã cao và cho trái. Khi người chủ đất qua đời, một lần ông về báo mộng cho người con trai lớn khi đó đã chuyển đi nơi khác sinh sống: "Có mấy chú bộ đội như con nít toàn trèo lên hai cây dừa nhà mình. Con về nhà chặt đi, đừng để các chú ấy trèo, người ta té ngã có làm sao thì nhà mình mang tội". Anh con trai tức tốc từ Đà Nẵng về vườn nhà chặt hai gốc dừa bên này hố bom.

Trip to Quang Tri (73)

Trong lần tìm kiếm năm 2012, lúc thắp hương xin các anh dẫn đường chỉ lối mọi người cắm bó hương vào gốc dừa này, chỉ ít phút sau cả gốc dừa bốc cháy khi hương chưa thắp được 1/3, gốc dừa tiếp tục âm ỉ cháy suốt hai ngày. Khi đó đồng đội các anh bảo: "Chúng nó linh lắm, bát nhang hóa rồi đây này"

Trip to Quang Tri (72)

Khi đào vị trí trí này mọi người khấn gọi, đốt thuốc lá cho các anh.

Trip to Quang Tri (77)

Cây dừa thứ ba bên kia hố bom vẫn còn.  Điều lạ là sau khi chặt hai cây dừa kia anh con trai người chủ vườn không thấy cha mình về nữa.

(còn nữa)